Undang-undang anti lompat parti bukan konsep baharu di negara ini. Terdapat sejumlah 3 negeri yang telah memperkenalkan undang-undang anti lompat parti dalam perlembagaan negeri, menjangkau ke 1980-an. Sabah ialah negeri pertama di Malaysia yang melaksanakan undang-undang anti lompat parti pada tahun 1988. Namun, ia kemudian dimansuhkan pada 1995 setelah didapati bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan.
Negeri kedua yang melaksanakan undang-undang anti lompat parti ialah negeri Kelantan pada tahun 1991. Namun, undang-undang anti lompat parti itu kemudian dicabar di mahkamah setelah 2 ahli dewan undangan negeri terpaksa melepaskan jawatan mereka selepas meninggalkan parti Semangat 46 untuk menyertai UMNO. Mahkamah APEX memutuskan bahawa Perlembagaan Negeri Kelantan menyekat 2 ahli dewan undangan negeri itu daripada hak berpersatuan mereka sebagaimana dijamin oleh Perkara 10(1)(c) Perlembagaan Persekutuan. Undang-undang anti lompat parti di negeri itu maka dibatalkan dan dianggap batal serta tidak sah.
Ini menjadikan hujah menentang undang-undang anti lompat parti itu jelas, namun penghakiman itu terus menyatakan bahawa Parlimen boleh menggubal undang-undang untuk mengenakan sebarang sekatan ke atas pelaksanaan hak asasi warganegara untuk berpersatuan. Ini pada dasarnya bermakna undang-undang anti lompat parti boleh menjadi sah dari segi perlembagaan jika ia diluluskan di Parlimen. Namun ramai pakar undang-undang telah memberi amaran bahawa meskipun ini mungkin, tiada kepastian bahawa undang-undang itu tidak akan dicabar di mahkamah pada masa depan. Oleh itu, pendekatan paling berhemah untuk melaksanakan undang-undang sedemikian ialah terlebih dahulu meminda Perlembagaan Persekutuan, yang memerlukan majoriti dua pertiga di Parlimen.
Selain pindaan kepada Perkara 10(1)(c), Parlimen mungkin juga perlu meminda Perkara 48 Perlembagaan Persekutuan mengenai hilang kelayakan keahlian Parlimen. Pindaan itu ialah untuk memasukkan lompat parti sebagai salah satu perbuatan yang boleh menyebabkan keahlian ahli parlimen hilang kelayakan. Selanjutnya, terdapat juga keperluan untuk membuang peruntukan hilang kelayakan dalam Perkara 48(6) Perlembagaan Persekutuan. Ini akan membolehkan ahli parlimen yang dilucutkan jawatan untuk bertanding semula di bawah panji parti politik yang berbeza tanpa perlu menunggu 5 tahun.
Negeri satu-satunya yang masih mempunyai undang-undang anti lompat parti dalam perlembagaan negerinya ialah Pulau Pinang. Ia diperkenalkan dalam perlembagaan negeri pada tahun 2012 meskipun preseden Mahkamah Persekutuan yang ditetapkan di Kelantan pada 1992. Namun, negeri itu masih belum menggunakan undang-undang itu untuk mengosongkan kerusi 4 ahli dewan undangan negeri yang telah bertukar taat setia kepada Perikatan Nasional baru-baru ini. Ini meskipun Ketua Menteri Pulau Pinang Chow Kon Yeow sebelum ini mendakwa bahawa beliau terbuka kepada idea undang-undang anti lompat parti negeri itu dicabar kerana ia akan membolehkan keputusan mercu tanda di Kelantan ditinjau semula oleh Mahkamah Persekutuan.
Kesimpulannya, memperkenalkan undang-undang anti lompat parti sama ada di peringkat persekutuan atau negeri tanpa terlebih dahulu meminda Perlembagaan Persekutuan secara tidak sengaja akan membuka kemungkinan ia dicabar secara undang-undang. Pindaan Perlembagaan Persekutuan yang diperlukan bukan sahaja Perkara 10 Perlembagaan Persekutuan, tetapi juga Perkara 48 yang mentadbir hilang kelayakan ahli Parlimen.
Perdebatan mengenai undang-undang anti lompat parti yang dicadangkan dijangka terus mendapat momentum di negara ini. Lebih-lebih lagi jika kerajaan dan pembangkang sama-sama serius dalam usaha mereka untuk bekerjasama meluluskan undang-undang ini yang bukan sahaja bertentangan dengan semangat Perlembagaan Persekutuan, tetapi akan digunakan untuk menjadikan Parlimen sebagai institusi getah cop bagi parti-parti politik.
