Seruan undang-undang anti-lompat parti sekali lagi rancak dalam kalangan politik Malaysia. Ini dijangka memandangkan negara baru sahaja melalui satu lagi krisis politik yang menghasilkan kerajaan baharu sepenuhnya, biarpun dengan ramai muka yang sama dalam Kabinet.
Penyokong utama undang-undang anti-lompat parti kali ini ialah Azalina Othman, Timbalan Speaker Dewan Rakyat yang baru-baru ini meletakkan jawatan dengan alasan mahu memberi ruang kepada pembaharuan. Sebab mengapa pembaharuan tidak dapat dilaksanakan jika beliau kekal sebagai timbalan speaker masih tidak jelas.
Baru-baru ini beliau sampai mencipta soalan lazim (FAQ) mengenai undang-undang anti-lompat parti yang didakwa itu di laman Facebooknya, yang sejak itu disiarkan secara meluas dalam media.
Hujah utamanya bagi undang-undang anti-lompat parti ialah lompat parti tidak profesional dan ia menghasilkan ketidakstabilan politik. Ini ganjil memandangkan beliau sebahagian daripada 15 ahli parlimen UMNO yang mengatur krisis politik baru-baru ini terhadap bekas Perdana Menteri Tan Sri Muhyiddin Yassin dari PPBM.
Beliau kemudian meneruskan dengan memberi contoh apa yang merupakan lompat parti yang akan menyebabkan ahli parlimen kehilangan jawatan sebagai ahli parlimen, iaitu:
• Ahli parlimen yang meninggalkan atau dipecat oleh parti politik mereka.
• Ahli parlimen parti politik yang kini diharamkan atau dinyahdaftar.
• Ahli parlimen yang mengundi di Parlimen berdasarkan hati nurani mereka berbanding mengikut arahan parti.
Ketiga-tiga contoh yang diberikan Azalina membuka ruang untuk disalahgunakan sama ada oleh pemimpin parti politik atau oleh kerajaan pada hari itu.
1. Bagaimana mungkin ia boleh diwajarkan secara moral bahawa ahli parlimen yang dipecat parti mereka kehilangan kerusi di Parlimen? Keputusan memecat ahli parti politik lebih kerap daripada tidak dibuat mengikut budi bicara pemimpin parti politik dan badan tatatertib, ini akan membuka ruang untuk disalahgunakan oleh kepimpinan parti politik bagi meruntuhkan mandat rakyat demi kepentingan mereka. Kita jangan lupa bahawa ahli parlimen ini dipilih ke Parlimen oleh rakyat di kawasan mereka; undi rakyat semasa pilihan raya umum tidak sepatutnya dikalahkan oleh keputusan pemenang pilihan raya parti.
2. Ahli parlimen yang menjadi ahli parti politik yang telah diharamkan atau dinyahdaftar tidak sepatutnya kehilangan jawatan sebagai ahli parlimen. Undang-undang ini jika dilaksanakan berpotensi disalahgunakan oleh mana-mana kerajaan pada hari itu untuk melucutkan jawatan ahli parlimen yang mengancam mereka dengan mengharamkan atau menyahdaftar parti politik mereka. Kestabilan tidak sepatutnya datang dengan harga autoritarianisme.
3. Adalah tidak bertanggungjawab secara moral bagi sesiapa pun untuk mengesyorkan agar ahli parlimen yang mengundi berdasarkan hati nurani berbanding mengikut arahan parti kehilangan jawatan sebagai ahli parlimen. Apa yang perlu kita lakukan ialah sebaliknya sepenuhnya, iaitu memperkasa ahli parlimen untuk mengundi berdasarkan pertimbangan mereka mengenai apa yang paling bermanfaat kepada rakyat di kawasan mereka berbanding kepentingan parti politik mereka. Kepentingan rakyat sepatutnya sentiasa mengatasi kepentingan parti politik di Parlimen.
Penyokong utama undang-undang anti-lompat parti mempunyai beberapa persamaan, iaitu mereka percaya:
1. Rakyat mengundi dalam pilihan raya berdasarkan parti politik, bukan calon
Tanggapan ini meremehkan keupayaan berfikir pengundi Malaysia, mengurangkannya hanya kepada dimensi parti politik. Pengundi Malaysia biasa mungkin telah mengambil kira pelbagai faktor termasuk tetapi tidak terhad kepada calon individu yang bertanding. Oleh itu, sama mungkin sokongan rakyat terhadap seorang ahli parlimen tidak goyah apabila ahli parlimen itu memilih untuk menyeberang ke parti politik yang berbeza. Dalam kes ini, tidak boleh dihujahkan bahawa ahli parlimen individu itu telah mengkhianati mandat yang diberikan kepadanya semasa pilihan raya dan dengan itu memerlukan pilihan raya tarik balik.
2. Undang-undang anti-lompat parti boleh mencegah atau meminimumkan krisis politik masa depan daripada berlaku
Ramalan ini sama sekali tidak benar berdasarkan pemerhatian teliti terhadap krisis politik kebelakangan ini. Peristiwa yang membawa kepada kejatuhan kerajaan Muhyiddin Yassin misalnya tidak merangkumi peristiwa lompat parti. 15 ahli parlimen UMNO yang menarik sokongan daripada kerajaan Muhyiddin Yassin tidak perlu meninggalkan parti politik mereka atau bahkan mengundi menentang arahan parti di Parlimen untuk membawa kejatuhan kerajaan dan krisis politik yang menyusul. Maka melaksanakan undang-undang anti-lompat parti akan sia-sia terhadap insiden sebegini.
Contoh lain yang boleh diberikan ialah semasa Langkah Sheraton, di mana parti politik PPBM menukar kesetiaan kepada gabungan politik lain untuk membawa kejatuhan kerajaan Pakatan Harapan. Ahli parlimen PPBM dalam kes ini tidak meloncat dari parti mereka kerana parti mereka meloncat bersama mereka ke gabungan yang berbeza. Penyokong cadangan undang-undang anti-lompat parti belum menjelaskan bagaimana undang-undang yang mereka cadangkan dapat mengatasi situasi sebegini.
3. Kepimpinan parti politik adalah tetap
Penyokong undang-undang anti-lompat parti gagal memasukkan persamaan perubahan kepimpinan parti. Dalam situasi hipotetikal bahawa hala tuju parti politik berubah secara dramatik selepas pertukaran kepimpinan. Undang-undang anti-lompat parti yang menyekat undi hati nurani seperti yang ditonjolkan Azalina secara tidak sengaja akan memerangkap ahli parlimen dalam situasi di mana mereka sama ada terpaksa mengundi menyokong hala tuju baharu parti mereka, atau mengekalkan corak undi mereka di Parlimen berdasarkan apa yang mereka janjikan kepada pengundi semasa pilihan raya. Jika undang-undang anti-lompat parti ini diluluskan, undi ahli parti politik semasa pilihan raya parti boleh dianggap membawa lebih berat daripada undi rakyat semasa pilihan raya umum kerana ahli parlimen akan dibuat tunduk kepada arahan kepimpinan parti politik mereka, berpotensi dengan mengorbankan rakyat.
Kesimpulannya, undang-undang anti-lompat parti yang dicadangkan adalah tidak perlembagaan dan bertentangan dengan semangat kebebasan yang tersemat di dalamnya. Fakta bahawa perlu ada pindaan Perlembagaan agar Akta ini diluluskan menjadi undang-undang kemudiannya tidak mengejutkan. Undang-undang itu juga tidak bermoral kerana ia menyekat ahli parlimen daripada mengundi berdasarkan hati nurani dan memaksa mereka mengundi berdasarkan kehendak pemimpin parti politik mereka, sesiapa pun itu pada masa itu. Cadangan undang-undang anti-lompat parti juga tidak berkesan dalam merencat ketidakstabilan politik, seperti yang digambarkan oleh dua contoh yang diberikan berdasarkan insiden krisis politik terkini, Langkah Sheraton dan Langkah Kleptokrat yang lebih baru.
